قرنطینه در گمرک

قرنطینه در گمرک چیست؟

قرنطینه در گمرک به فرآیندی اشاره دارد که برای جلوگیری از ورود یا خروج آفات، بیماری‌ها، عوامل زیستی خطرناک یا مواد غیراستاندارد به کشور اعمال می‌شود. این مفهوم عمدتاً در زمینه واردات و صادرات محصولات کشاورزی، دام، مواد خوراکی و نباتات کاربرد دارد و بر اساس مقررات بین‌المللی بهداشت (مانند مقررات سازمان جهانی بهداشت و سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد) و قوانین داخلی ایران، توسط سازمان‌هایی مانند سازمان حفظ نباتات کشور، سازمان دامپزشکی و گمرک ایران اجرا می‌گردد. قرنطینه می‌تواند مانعی برای تجارت آزاد باشد، اما هدف اصلی آن حفاظت از سلامت عمومی، اکوسیستم کشاورزی و اقتصاد کشور است.

انواع قرنطینه در گمرک

قرنطینه در گمرک به دو دسته اصلی تقسیم می‌شود:

• قرنطینه نباتی: برای محصولات گیاهی، بذرها، خاک و مواد مرتبط. این قرنطینه توسط سازمان حفظ نباتات کشور مدیریت می‌شود و شامل بازرسی، آزمایش و نگهداری موقت کالا در قرنطینه برای اطمینان از عدم وجود آفات یا بیماری‌ها است.
• قرنطینه دامپزشکی: برای دام زنده، گوشت، محصولات دامی و مواد خوراکی حیوانی. سازمان دامپزشکی ایران مسئول صدور مجوزهای مربوطه است و دام‌ها ممکن است برای مدت مشخصی (معمولاً ۲۱ تا ۳۰ روز) در قرنطینه نگهداری شوند.

در موارد خاص مانند همه‌گیری‌ها (مثل کرونا در سال ۲۰۲۰)، قرنطینه برای کشتی‌ها و کانتینرها نیز اعمال می‌شود، که شامل توقف در لنگرگاه و بررسی بهداشتی کالا و خدمه است.

نقش قرنطینه در فرآیند ترخیص کالا

ترخیص کالا از گمرک ایران شامل مراحل مختلفی است و قرنطینه یکی از مجوزهای الزامی برای کالاهای مشمول است. بدون مجوز قرنطینه، کالا توقیف یا مرجوع می‌شود. مراحل مرتبط عبارتند از:

1. اظهار کالا: در سامانه جامع گمرکی (EPL) یا پنجره واحد تجارت فرامرزی، اطلاعات کالا ثبت می‌شود.
2. اخذ مجوزها: برای کالاهای کشاورزی یا دامی، مجوز قرنطینه از سازمان مربوطه (مانند حفظ نباتات یا دامپزشکی) ضروری است. این مجوز شامل گواهی بهداشت، استاندارد و قرنطینه می‌شود.
3. بازرسی و قرنطینه: کالا در گمرک بازرسی فیزیکی می‌شود. اگر مشکوک به آلودگی باشد، به قرنطینه منتقل و آزمایش می‌گردد.
4. ترخیص: پس از تأیید، کالا آزاد می‌شود. عدم رعایت می‌تواند به مرجوعی کالا و معافیت از حقوق گمرکی منجر شود، اما تأخیر ایجاد می‌کند.

سامانه‌های مرتبط

• سامانه قرنطینه نباتی: برای ثبت درخواست مجوز واردات/صادرات محصولات گیاهی. آدرس: سامانه سازمان حفظ نباتات (ppd.oepp.ir). این سامانه به جلوگیری از ورود آفات کمک می‌کند و فرآیند را تسهیل می‌نماید.
• سامانه قرنطینه دامپزشکی: برای دام و محصولات دامی. آدرس: e.ivo.ir. واردکنندگان باید اطلاعات را ثبت کنند و گواهی بهداشتی حمل دریافت نمایند. اخیراً (تا سال ۱۴۰۳ شمسی) بخشنامه‌هایی برای ترخیص نهاده‌های دامی و ترانزیت دام صادر شده است.

نکات مهم

• کالاهای مشمول: بذرها، میوه‌ها، سبزیجات، دام زنده، گوشت و نهاده‌های کشاورزی. کالاهای ممنوع (مانند مواد مخدر) مستقیماً قرنطینه نمی‌شوند، بلکه ممنوع‌الورود هستند.
• هزینه و زمان: اخذ مجوز قرنطینه رایگان نیست و ممکن است ۱-۴ هفته طول بکشد. تأخیر می‌تواند هزینه انبارداری در گمرک را افزایش دهد.
• اخیراً در ایران: در گمرک‌هایی مانند بوشهر، آزمایشگاه‌های تخصصی قرنطینه کشاورزی راه‌اندازی شده تا نظارت بر نهاده‌های وارداتی افزایش یابد. همچنین، برای صادرات، گواهی‌های قرنطینه برای رعایت استانداردهای بین‌المللی الزامی است.

جزئیات فرآیند قرنطینه در گمرک ایران

قرنطینه در گمرک ایران بخشی از فرآیند کنترل کیفی و بهداشتی کالاهای وارداتی و صادراتی است که برای حفاظت از سلامت عمومی، محیط زیست، و اقتصاد کشور طراحی شده است. این فرآیند به‌ویژه برای کالاهای کشاورزی، دامی، و مواد غذایی اهمیت دارد، زیرا ورود آفات، بیماری‌ها، یا محصولات غیراستاندارد می‌تواند خسارات جبران‌ناپذیری به همراه داشته باشد. در ادامه، جنبه‌های مختلف قرنطینه توضیح داده می‌شود:

1. انواع قرنطینه در گمرک

• قرنطینه نباتی:
  • هدف: جلوگیری از ورود آفات، بیماری‌های گیاهی، و علف‌های هرز از طریق محصولات کشاورزی مانند بذر، میوه، سبزیجات، غلات، خاک، و چوب.
  • سازمان مسئول: سازمان حفظ نباتات کشور (وابسته به وزارت جهاد کشاورزی).
  • فرآیند:
    1. ثبت درخواست در سامانه قرنطینه نباتی (ppd.oepp.ir).
    2. ارائه گواهی بهداشت نباتی (Phytosanitary Certificate) از کشور مبدأ.
    3. بازرسی فیزیکی و نمونه‌برداری در گمرک توسط کارشناسان قرنطینه.
    4. در صورت لزوم، انتقال کالا به قرنطینه برای آزمایش‌های بیشتر (مثلاً بررسی وجود آفات زنده یا قارچ‌ها).
    5. صدور مجوز ترخیص یا مرجوعی/معدوم‌سازی در صورت آلودگی.
  • کالاهای مشمول: بذر، نهال، میوه تازه، سبزیجات، غلات، و حتی خاک یا مواد بسته‌بندی گیاهی.
  • مثال: در سال ۱۴۰۳، گمرک بوشهر آزمایشگاه تخصصی قرنطینه نباتی راه‌اندازی کرد تا نهاده‌های کشاورزی (مثل ذرت و سویا) سریع‌تر بررسی شوند.
• قرنطینه دامپزشکی:
  • هدف: جلوگیری از ورود بیماری‌های دامی مانند تب برفکی، آنفلوانزای پرندگان، یا بیماری‌های مشترک بین انسان و دام (زئونوز).
  • سازمان مسئول: سازمان دامپزشکی کشور.
  • فرآیند:
    1. ثبت درخواست در سامانه قرنطینه دامپزشکی (e.ivo.ir).
    2. ارائه گواهی بهداشت دامپزشکی از کشور مبدأ.
    3. بازرسی دام زنده یا محصولات دامی (گوشت، تخم‌مرغ، لبنیات) در گمرک.
    4. قرنطینه موقت دام زنده (معمولاً ۲۱ تا ۳۰ روز) برای اطمینان از سلامت.
    5. صدور مجوز یا مرجوعی/معدوم‌سازی.
  • کالاهای مشمول: دام زنده، گوشت تازه و منجمد، نهاده‌های دامی (مثل کنجاله سویا)، و محصولات مرتبط.
  • مثال: در سال ۱۴۰۳، بخشنامه‌ای برای تسریع ترخیص نهاده‌های دامی از گمرکات صادر شد که قرنطینه را به حداقل زمان ممکن کاهش داد.
• قرنطینه ویژه (مثلاً در شرایط همه‌گیری):
  • در شرایط خاص مانند همه‌گیری کووید-۱۹ یا بیماری‌های واگیر، گمرک ممکن است قرنطینه‌ای برای کشتی‌ها، کانتینرها، یا خدمه اعمال کند. این شامل توقف در لنگرگاه و ضدعفونی است.

2. مراحل عملی قرنطینه در گمرک

فرآیند قرنطینه در گمرک ایران معمولاً در قالب فرآیند ترخیص کالا انجام می‌شود و شامل مراحل زیر است:

1. اظهار کالا در سامانه جامع گمرکی (EPL):
   • واردکننده یا صادرکننده اطلاعات کالا را در سامانه EPL ثبت می‌کند.
   • مدارک موردنیاز: فاکتور، بارنامه، گواهی مبدأ، و گواهی بهداشت (Phytosanitary یا Veterinary Certificate).
2. اخذ مجوزهای قرنطینه:
   • برای کالاهای نباتی: مجوز از سازمان حفظ نباتات.
   • برای کالاهای دامی: مجوز از سازمان دامپزشکی.
   • برخی کالاها نیاز به مجوز استاندارد یا وزارت بهداشت نیز دارند.
3. بازرسی در گمرک:
   • کارشناسان قرنطینه (نباتی یا دامپزشکی) کالا را بازرسی می‌کنند.
   • نمونه‌برداری برای آزمایشگاه‌های تخصصی انجام می‌شود.
   • در صورت مشکوک بودن، کالا به قرنطینه منتقل می‌شود (محل قرنطینه ممکن است در گمرک یا خارج از آن باشد).
4. نتایج قرنطینه:
   • تأیید: صدور مجوز ترخیص.
   • رد: مرجوعی به کشور مبدأ یا معدوم‌سازی (با هزینه صاحب کالا).
   • قرنطینه موقت: نگهداری کالا یا دام برای دوره مشخص (مثلاً برای دام زنده تا تأیید سلامت).
5. ترخیص نهایی:
   • پس از دریافت مجوزهای لازم و پرداخت حقوق گمرکی، کالا آزاد می‌شود.

3. چالش‌ها و مشکلات قرنطینه در گمرک

• تأخیر در فرآیند: بازرسی و آزمایش‌های قرنطینه ممکن است چندین هفته طول بکشد، که هزینه انبارداری را افزایش می‌دهد.
• هزینه‌ها: علاوه بر هزینه‌های گمرکی، هزینه‌های آزمایشگاهی، قرنطینه، و گاهی معدوم‌سازی به عهده صاحب کالاست.
• عدم هماهنگی بین سازمان‌ها: گاهی اختلاف بین گمرک، سازمان حفظ نباتات، و دامپزشکی باعث تأخیر می‌شود.
• کمبود امکانات: برخی گمرکات (مانند گمرکات کوچک) فاقد آزمایشگاه‌های پیشرفته هستند، که نمونه‌ها باید به شهرهای دیگر ارسال شوند.
• مقررات سخت‌گیرانه: استانداردهای بالای قرنطینه در ایران (مثلاً برای بذرها یا دام) ممکن است باعث مرجوعی کالاهای باکیفیت شود.

4. مقررات و استانداردها

• بین‌المللی:
  • کنوانسیون بین‌المللی حفاظت نباتات (IPPC) برای قرنطینه نباتی.
  • سازمان جهانی بهداشت حیوانات (OIE) برای قرنطینه دامپزشکی.
  • گواهی‌های بهداشتی بین‌المللی برای صادرات/واردات الزامی است.
• داخلی:
  • قانون قرنطینه نباتی مصوب ۱۳۴۶ و آیین‌نامه‌های مربوطه.
  • قانون دامپزشکی و بخشنامه‌های سازمان دامپزشکی.
  • بخشنامه‌های گمرک ایران برای هماهنگی با سازمان‌های دیگر.

5. نکات عملی برای بازرگانان

• مدارک کامل: قبل از ورود کالا، گواهی‌های بهداشتی و استاندارد را از کشور مبدأ تهیه کنید. فقدان مدارک باعث توقیف کالا می‌شود.
• انتخاب گمرک مناسب: گمرکاتی مانند بندرعباس، بوشهر، یا خرمشهر امکانات بهتری برای قرنطینه دارند.
• استفاده از سامانه‌های آنلاین: ثبت درخواست در سامانه‌های قرنطینه (ppd.oepp.ir یا e.ivo.ir) قبل از ورود کالا، فرآیند را تسریع می‌کند.
• مشاوره با ترخیص‌کار: ترخیص‌کاران حرفه‌ای می‌توانند هماهنگی با سازمان‌های قرنطینه را تسهیل کنند.
• بررسی بخشنامه‌های جدید: بخشنامه‌های گمرکی (مانند بخشنامه‌های سال ۱۴۰۳ برای نهاده‌های دامی) می‌توانند فرآیند را ساده‌تر کنند.

6. آمار و اطلاعات به‌روز

• تا سال ۱۴۰۳، گمرک ایران گزارش داده که بیش از ۸۰٪ کالاهای کشاورزی و دامی وارداتی نیاز به بررسی قرنطینه دارند.
• گمرک بوشهر در سال ۱۴۰۳ آزمایشگاه تخصصی قرنطینه راه‌اندازی کرد که ظرفیت بررسی ۵۰۰ نمونه در ماه را دارد.
• در سال ۱۴۰۲، حدود ۱.۵ میلیون تن نهاده دامی از گمرکات ایران ترخیص شد که همه تحت قرنطینه دامپزشکی بودند.

7. مثال‌های واقعی

• واردات بذر: بذرهای وارداتی (مثل بذر گوجه‌فرنگی) باید گواهی عاری بودن از ویروس (مانند TSWV) داشته باشند. در غیر این صورت، به قرنطینه منتقل شده و ممکن است مرجوع شوند.
• دام زنده: گوسفند وارداتی از استرالیا در گمرک بندرعباس در سال ۱۴۰۲ به دلیل مشکوک بودن به بیماری، ۳۰ روز در قرنطینه نگهداری شد.
• میوه‌های صادراتی: برای صادرات خرما به اروپا، گواهی قرنطینه نباتی الزامی است و هرگونه آفت (مثل سوسک خرما) باعث رد محموله می‌شود.

پرسش‌های احتمالی و پاسخ‌ها

• چگونه می‌توانم از مدت زمان قرنطینه بکاهم؟ با ارائه مدارک کامل (گواهی بهداشت معتبر) و انتخاب گمرک‌های مجهز (مثل بندرعباس یا بوشهر)، زمان کاهش می‌یابد. همچنین، ثبت زودهنگام در سامانه‌های قرنطینه کمک‌کننده است.
• هزینه قرنطینه چقدر است؟ هزینه‌ها شامل آزمایش‌های آزمایشگاهی، انبارداری، و گاهی معدوم‌سازی است. برای جزئیات دقیق، باید با گمرک یا سازمان مربوطه تماس بگیرید، زیرا هزینه‌ها بسته به نوع کالا متغیر است.
• اگر کالایم مرجوع شود چه کنم؟ می‌توانید اعتراض خود را به گمرک یا سازمان مربوطه ارائه دهید. در صورت تأیید مرجوعی، حقوق گمرکی مسترد می‌شود، اما هزینه‌های انبارداری و حمل به عهده شماست.

…

<<جهت مشاوره رایگان با هلدینگ آرتیمان در ارتباط باشید.>>