رفع تعهد صادراتی

رفع تعهد ارزی صادراتی به معنای انجام الزامات قانونی توسط صادرکنندگان برای بازگرداندن ارز حاصل از صادرات به چرخه اقتصادی کشور است. این فرآیند در ایران از سال ۱۳۹۷ با هدف مدیریت منابع ارزی و جلوگیری از خروج سرمایه، توسط بانک مرکزی و بر اساس آیین‌نامه‌های اجرایی قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز الزامی شد. صادرکنندگان موظف‌اند ارز حاصل از صادرات خود را در مهلت‌های تعیین‌شده (معمولاً ۴ تا ۶ ماه پس از صدور پروانه گمرکی، قابل تمدید تا ۳ ماه در شرایط خاص) به روش‌های مشخص به کشور بازگردانند. عدم انجام این تعهد می‌تواند منجر به محرومیت از معافیت‌های مالیاتی، تعلیق کارت بازرگانی، و سایر محدودیت‌های تجاری شود.

روش‌های رفع تعهد ارزی صادراتی:

1. فروش ارز در سامانه نیما: صادرکنندگان می‌توانند ارز خود را از طریق سامانه نیما به صرافی‌ها یا واردکنندگان بفروشند و معادل ریالی آن را دریافت کنند.
2. واردات در مقابل صادرات: استفاده از ارز صادراتی برای واردات کالا توسط خود صادرکننده یا واگذاری به شخص ثالث.
3. واگذاری ارز به غیر: انتقال ارز صادراتی به اشخاص دیگر برای تأمین نیازهای ارزی آن‌ها.
4. سپرده‌گذاری ارزی نزد بانک‌ها: واریز ارز به حساب‌های بانکی مجاز.
5. تهاتر: مبادله کالا به جای ارز با طرف‌های خارجی.

مهلت‌ها و معافیت‌ها:

• مهلت قانونی: برای سال ۱۴۰۰، مهلت بازگشت ارز ۴ ماه و برای سال ۱۴۰۱، ۶ ماه از تاریخ پروانه گمرکی است. در سال ۱۴۰۳، این مهلت تا ۳۰ مهرماه (۱۵ ماه) تمدید شده است.
• معافیت مالیاتی: صادرکنندگانی که تعهدات خود را به‌موقع ایفا کنند (مثلاً تا پایان دی‌ماه برای سال ۹۷)، از معافیت مالیاتی برخوردار می‌شوند. برای سال ۱۴۰۲، محاسبه تعهدات به‌صورت کوتاژمحور است و ارز برگشتی از سال‌های قبل نیز برای رفع تعهد ۱۴۰۲ قابل استفاده است.
• استثناها: برخی صادرات مانند محصولات کشاورزی، فرش، و صنایع دستی ممکن است به‌تدریج از رفع تعهد معاف شوند. همچنین، صادرات به عراق و افغانستان در بازه ۲۲ فروردین تا ۱۶ مرداد ۹۷ که به‌صورت ریالی انجام شده، با ارائه مستندات در سامانه جامع تجارت قابل رفع تعهد است.

جریمه‌ها و محدودیت‌ها:

عدم رفع تعهد ارزی می‌تواند منجر به جریمه نقدی (یک‌پنجم ارزش تعهد یا بیشتر برای تخلفات بالای ۳ میلیون یورو)، لغو معافیت‌های مالیاتی، محدودیت در ثبت سفارش، و ممنوعیت صدور مجوزهای تجاری شود. برای سال ۹۷، صادرکنندگان متخلف باید به ازای هر یورو ۷۵۰۰ ریال (۵۵۰۰ ریال برای تولیدی‌ها) جریمه بپردازند.

نکات مهم:

• سامانه‌ها: فرآیند رفع تعهد عمدتاً از طریق سامانه‌های نیما، سنا، و جامع تجارت انجام می‌شود.
• مستندات: ارائه پروانه صادراتی، قبض انبار، و اسناد حمل برای اثبات انجام صادرات و بازگشت ارز الزامی است.
• مصالحه ریالی: برای تعهدات ایفانشده سال‌های ۹۷ تا ۹۹، امکان مصالحه ریالی در سامانه جامع تجارت فراهم شده است.

اطلاعات به‌روز درباره رفع تعهد ارزی صادراتی در ایران تا تاریخ ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۵ (۲۰ شهریور ۱۴۰۴) بر اساس منابع موجود و آیین‌نامه‌های اخیر به شرح زیر است:

آخرین وضعیت رفع تعهد ارزی صادراتی در سال ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴:

1. تمدید مهلت رفع تعهد ارزی ۱۴۰۳:
   
   • بر اساس مصوبه کمیته ارزی اتاق بازرگانی ایران، مهلت ایفای تعهدات ارزی صادرات سال ۱۴۰۳ تا ۳۰ مهر ۱۴۰۴ تمدید شده است، با رعایت سقف زمانی ۱۵ ماه از تاریخ صدور پروانه گمرکی. این مهلت برای برخورداری از معافیت مالیاتی الزامی است و تمدید بیشتر آن منتفی اعلام شده است.
   • صادرکنندگان باید حداقل ۹۰ درصد از ارزش پروانه‌های صادراتی اعلام‌شده توسط گمرک را به چرخه اقتصادی کشور بازگردانند تا تعهدات خود را رفع کنند.
2. معافیت‌های جدید:
   
   • برخی اقلام کشاورزی مانند پسته، خرما، و فرش در سال ۱۴۰۳ از رفع تعهد ارزی معاف شده‌اند، که منجر به افزایش ۲۹ درصدی صادرات کشاورزی (به ارزش ۵.۲ میلیارد دلار) شده است. این معافیت‌ها برای تشویق صادرکنندگان و افزایش رقابت‌پذیری در بازارهای جهانی اعمال شده است.
   • پیشنهاداتی برای معافیت تدریجی سایر کالاها (مانند صنایع دستی) از رفع تعهد ارزی مطرح شده است تا موانع صادراتی کاهش یابد.
3. بسته حمایتی دولت پس از جنگ ۱۲ روزه:
   
   • پس از جنگ ۱۲ روزه (احتمالاً اشاره به تنش‌های اخیر منطقه‌ای)، دولت بسته حمایتی برای صنایع تصویب کرد که شامل تمدید مهلت رفع تعهد ارزی تا پایان مهر ۱۴۰۴ است. این بسته برای حمایت از تولیدکنندگان و کاهش فشارهای اقتصادی ناشی از تنش‌ها طراحی شده است.
4. رفع تعهد ارزی برای سال‌های گذشته (۹۷ تا ۹۹):
   
   • صادرکنندگانی که برای کوتاژهای صادراتی سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹ تعهدات خود را ایفا نکرده‌اند، می‌توانند از طریق مصالحه ریالی در سامانه جامع تجارت اقدام کنند. این امکان برای کوتاژهایی که ارز آن وارد کشور شده اما ثبت سیستمی نشده، فراهم است.
   • جریمه برای عدم رفع تعهد سال ۹۷: به ازای هر یورو ۷۵۰۰ ریال (۵۵۰۰ ریال برای واحدهای تولیدی).
5. روش‌های رفع تعهد:
   
   • سامانه نیما و سنا: فروش ارز صادراتی از طریق حواله در سامانه نیما یا اسکناس در سامانه سنا همچنان اصلی‌ترین روش است.
   • واردات طلا: صادرکنندگان می‌توانند با واردات رسمی طلا و ارائه اسناد مربوطه، تعهدات ارزی خود را تسویه کنند. این روش به‌ویژه در سال ۱۴۰۳ پررنگ‌تر شده است.
   • واردات در مقابل صادرات: واگذاری کوتاژ صادراتی به واردکنندگان یا استفاده مستقیم برای واردات کالا.
   • تهاتر و سپرده‌گذاری ارزی: روش‌های جایگزین برای تسویه تعهدات.
6. جریمه‌ها و محدودیت‌ها:
   
   • عدم رفع تعهد در مهلت قانونی منجر به جریمه‌های نقدی، محرومیت از معافیت مالیاتی، تعلیق کارت بازرگانی، و محدودیت در ثبت سفارش جدید می‌شود.
   • گزارش دیوان محاسبات نشان می‌دهد ۲۰ شرکت بزرگ در حوزه پتروشیمی، فولاد، و پالایشگاهی به دلیل عدم بازگشت ارز، عامل تشدید بحران ارزی در ۱۴۰۳ بوده‌اند.
7. تغییرات سیاستی و پیشنهادات:
   
   • برخی مقامات و کارشناسان، مانند امید قالیباف، پیشنهاد لغو کامل پیمان ارزی یا حرکت به سمت نظام تک‌نرخی ارز را مطرح کرده‌اند تا موانع صادراتی کاهش یابد.
   • بانک مرکزی اعلام کرده که تک‌نرخی‌سازی ارز در شرایط تحریم دشوار است و افزایش نرخ ارز لزوماً به رشد صادرات منجر نمی‌شود.
   • پیشنهاد تشکیل کارگروه‌های منطقه‌ای (مانند کارگروه چاپ و نشر در خراسان رضوی) برای بازنگری سیاست‌های ارزی مطرح شده است.

نکات کلیدی:

• سامانه‌های مرتبط: سامانه جامع تجارت (ntsw.ir)، نیما، و سنا برای ثبت و پیگیری تعهدات ارزی استفاده می‌شوند.
• معافیت مالیاتی: از سال ۱۴۰۲، محاسبه رفع تعهد ارزی به‌صورت کوتاژمحور است و مازاد ارز برگشتی از سال‌های قبل برای کوتاژهای ۱۴۰۲ قابل استفاده است.
• تحریم‌ها و مکانیسم ماشه: با نزدیک شدن به ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵، احتمال فعال‌سازی مکانیسم ماشه و بازگشت تحریم‌های سازمان ملل وجود دارد که می‌تواند فرآیند بازگشت ارز و رفع تعهد را پیچیده‌تر کند.

توصیه‌ها:

• مشاوره تخصصی: با توجه به پیچیدگی دستورالعمل‌ها و تغییرات مکرر، مشورت با مشاوران ارزی یا صرافی‌های مجاز ضروری است.
• پیگیری از منابع رسمی: برای جزئیات دقیق، به وب‌سایت بانک مرکزی (www.cbi.ir) یا سامانه جامع تجارت مراجعه کنید.
• مهلت‌های زمانی: صادرکنندگان باید به مهلت‌های اعلام‌شده (مانند ۳۰ مهر ۱۴۰۴) توجه ویژه داشته باشند تا از جریمه‌ها و محدودیت‌ها جلوگیری کنند.

۱. رفع تعهد ارزی چیست و چرا اهمیت دارد؟

رفع تعهد ارزی صادراتی فرآیندی است که صادرکنندگان ایرانی ملزم به انجام آن هستند تا ارز حاصل از صادرات خود را به چرخه اقتصادی کشور بازگردانند. این سیاست از سال ۱۳۹۷ به دلیل محدودیت‌های ارزی ناشی از تحریم‌ها و کاهش درآمدهای نفتی توسط بانک مرکزی الزامی شد. هدف اصلی آن:

• کنترل بازار ارز: جلوگیری از خروج سرمایه و تأمین ارز موردنیاز برای واردات.
• شفافیت مالی: رصد جریان‌های ارزی و کاهش قاچاق ارز.
• حمایت از تولید داخلی: تأمین ارز برای مواد اولیه و کالاهای وارداتی.

عدم ایفای تعهدات ارزی می‌تواند پیامدهای جدی مانند محرومیت از معافیت‌های مالیاتی، تعلیق کارت بازرگانی، جریمه‌های نقدی، و حتی ارجاع به مراجع قضایی داشته باشد.

۲. آخرین تغییرات و به‌روزرسانی‌ها تا ۲۰ شهریور ۱۴۰۴

الف) مهلت‌های رفع تعهد ارزی:

• سال ۱۴۰۳: مهلت ایفای تعهدات ارزی برای صادرات سال ۱۴۰۳ تا ۳۰ مهر ۱۴۰۴ (حداکثر ۱۵ ماه از تاریخ پروانه گمرکی) تمدید شده است. این مهلت برای برخورداری از معافیت مالیاتی الزامی است و عدم رعایت آن منجر به لغو معافیت مالیاتی می‌شود.
• سال‌های ۹۷ تا ۹۹: صادرکنندگانی که تعهدات ارزی خود را در این سال‌ها ایفا نکرده‌اند، می‌توانند از طریق مصالحه ریالی در سامانه جامع تجارت اقدام کنند. این امکان برای کوتاژهایی که ارز به‌صورت غیررسمی وارد کشور شده یا ثبت سیستمی نشده، فراهم است.
• تمدیدهای خاص: پس از تنش‌های منطقه‌ای اخیر (جنگ ۱۲ روزه، احتمالاً اشاره به درگیری‌های ژئوپلیتیکی در سال ۱۴۰۴)، بسته حمایتی دولت شامل تمدید مهلت‌های ارزی تا پایان مهر ۱۴۰۴ برای برخی صنایع خاص (مانند پتروشیمی و فولاد) تصویب شد.

ب) معافیت‌ها و استثناها:

• معافیت کالاهای خاص: در سال ۱۴۰۳، کالاهایی مانند پسته، خرما، زعفران، فرش، و صنایع دستی به‌صورت کامل یا تدریجی از رفع تعهد ارزی معاف شده‌اند. این تصمیم به افزایش ۲۹ درصدی صادرات کشاورزی (به ارزش ۵.۲ میلیارد دلار تا پایان تابستان ۱۴۰۴) کمک کرده است.
• صادرات به کشورهای خاص: صادرات ریالی به عراق و افغانستان در بازه ۲۲ فروردین تا ۱۶ مرداد ۹۷ با ارائه مستندات (مانند قبض انبار و اسناد حمل) در سامانه جامع تجارت قابل رفع تعهد است.
• واحدهای تولیدی کوچک: برخی واحدهای تولیدی با صادرات کمتر از یک میلیون یورو در سال از الزامات سخت‌گیرانه معاف شده‌اند یا مهلت‌های بیشتری دریافت کرده‌اند.

ج) میزان بازگشت ارز:

• صادرکنندگان باید حداقل ۹۰ درصد از ارزش پروانه صادراتی (بر اساس ارزیابی گمرک) را به چرخه اقتصادی بازگردانند.
• برای سال ۱۴۰۲، امکان استفاده از ارز برگشتی سال‌های قبل برای رفع تعهد کوتاژهای جدید فراهم شده است (محاسبه کوتاژمحور).

د) جریمه‌ها و محدودیت‌ها:

• جریمه نقدی:
  
  • برای سال ۹۷: به ازای هر یورو تعهد ایفانشده، ۷۵۰۰ ریال (۵۵۰۰ ریال برای واحدهای تولیدی).
  • برای تخلفات بالای ۳ میلیون یورو، جریمه تا یک‌پنجم ارزش تعهد یا بیشتر اعمال می‌شود.
• محدودیت‌های تجاری:
  
  • تعلیق کارت بازرگانی.
  • ممنوعیت ثبت سفارش جدید.
  • محرومیت از معافیت‌های مالیاتی و مشوق‌های صادراتی.
• گزارش دیوان محاسبات در سال ۱۴۰۴ نشان داد که ۲۰ شرکت بزرگ در حوزه پتروشیمی، فولاد، و پالایشگاهی به دلیل عدم بازگشت ۸.۴ میلیارد دلار ارز، عامل اصلی نوسانات ارزی بوده‌اند.

ه) پیشنهادات سیاستی جدید:

• لغو پیمان ارزی: برخی کارشناسان و مقامات، مانند امید قالیباف (سخنگوی سابق وزارت صمت)، پیشنهاد لغو کامل پیمان ارزی یا حرکت به سمت نظام تک‌نرخی ارز را مطرح کرده‌اند تا موانع صادراتی کاهش یابد.
• کارگروه‌های منطقه‌ای: پیشنهاد تشکیل کارگروه‌هایی برای بازنگری سیاست‌های ارزی در استان‌های کلیدی مانند خراسان رضوی، تهران، و اصفهان مطرح شده است.
• تک‌نرخی‌سازی ارز: بانک مرکزی اعلام کرده که تک‌نرخی‌سازی در شرایط تحریم دشوار است، اما مذاکراتی برای کاهش فشارهای ارزی در حال انجام است.

۳. روش‌های رفع تعهد ارزی

صادرکنندگان می‌توانند از روش‌های زیر برای ایفای تعهدات خود استفاده کنند:

1. فروش ارز در سامانه نیما:
   
   • ارز صادراتی از طریق حواله در سامانه نیما به صرافی‌ها یا واردکنندگان فروخته می‌شود.
   • نرخ حواله نیمایی در ۲۰ شهریور ۱۴۰۴ حدود ۵۷,۰۰۰ تومان به ازای هر دلار گزارش شده است.
2. واردات در مقابل صادرات:
   
   • صادرکننده می‌تواند ارز خود را برای واردات کالا (توسط خود یا شخص ثالث) استفاده کند.
   • واگذاری کوتاژ صادراتی به واردکنندگان از طریق سامانه جامع تجارت انجام می‌شود.
3. واردات طلا:
   
   • وارد کردن طلای خام یا شمش با رعایت استانداردهای گمرکی و ثبت در سامانه سنا، یکی از روش‌های جدید و پرطرفدار برای رفع تعهد است.
4. سپرده‌گذاری ارزی:
   
   • واریز ارز به حساب‌های ارزی بانک‌های مجاز.
5. تهاتر:
   
   • مبادله کالا با طرف خارجی به جای انتقال ارز، با ارائه اسناد مربوطه.
6. فروش اسکناس در سامانه سنا:
   
   • تحویل ارز به‌صورت اسکناس به صرافی‌های مجاز و ثبت در سامانه سنا.

۴. سامانه‌ها و فرآیندهای عملیاتی

• سامانه جامع تجارت (NTSW): اصلی‌ترین پلتفرم برای ثبت کوتاژهای صادراتی، واگذاری پروانه‌ها، و مصالحه ریالی.
• سامانه نیما: برای فروش حواله ارزی به صرافی‌ها یا واردکنندگان.
• سامانه سنا: برای ثبت معاملات اسکناس ارزی.
• مستندات موردنیاز:
  
  • پروانه صادراتی.
  • قبض انبار.
  • اسناد حمل (مانند بارنامه).
  • گواهی‌های بانکی برای اثبات بازگشت ارز.
• نکته: صادرکنندگان باید اطلاعات خود را در سامانه جامع تجارت به‌روز نگه دارند و کوتاژهای صادراتی را به‌موقع ثبت کنند.

۵. چالش‌ها و مشکلات صادرکنندگان

1. تحریم‌ها و نقل‌وانتقال ارز:
   
   • به دلیل تحریم‌های بانکی، انتقال ارز از برخی کشورها (مانند چین یا امارات) دشوار است و صادرکنندگان مجبور به استفاده از صرافی‌های غیررسمی یا روش‌های تهاتری هستند.
2. نوسانات ارزی:
   
   • اختلاف نرخ ارز نیمایی و بازار آزاد (حدود ۲۰-۳۰ درصد در سال ۱۴۰۴) باعث کاهش انگیزه صادرکنندگان برای فروش ارز در سامانه نیما شده است.
3. پیچیدگی‌های سیستمی:
   
   • برخی صادرکنندگان از پیچیدگی سامانه‌ها و تأخیر در تأیید اسناد گله‌مند هستند.
4. مکانیسم ماشه:
   
   • با نزدیک شدن به ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ (۲۶ مهر ۱۴۰۴)، احتمال بازگشت تحریم‌های سازمان ملل (مکانیسم ماشه) وجود دارد که می‌تواند نقل‌وانتقال ارز و فرآیندهای صادراتی را پیچیده‌تر کند.

۶. توصیه‌های عملی برای صادرکنندگان

1. برنامه‌ریزی مالی:
   
   • با توجه به مهلت ۳۰ مهر ۱۴۰۴، صادرکنندگان باید برنامه‌ریزی دقیقی برای بازگشت ارز داشته باشند تا از جریمه‌ها و محدودیت‌ها جلوگیری کنند.
2. استفاده از مشاوران ارزی:
   
   • مشورت با صرافی‌های مجاز یا مشاوران ارزی برای انتخاب بهترین روش رفع تعهد (مانند واردات طلا یا واگذاری کوتاژ).
3. پیگیری معافیت‌ها:
   
   • صادرکنندگان کالاهای کشاورزی یا صنایع دستی باید از معافیت‌های جدید مطلع شوند و مستندات خود را در سامانه جامع تجارت ثبت کنند.
4. به‌روزرسانی اطلاعات:
   
   • بررسی منظم اطلاعیه‌های بانک مرکزی و اتاق بازرگانی برای آگاهی از تغییرات سیاستی.
5. تنوع‌بخشی به روش‌ها:
   
   • استفاده از روش‌های ترکیبی (مانند تهاتر و واردات در مقابل صادرات) برای کاهش ریسک‌های ارزی.

۷. منابع برای اطلاعات بیشتر

• وب‌سایت بانک مرکزی (www.cbi.ir): برای دسترسی به آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های ارزی.
• سامانه جامع تجارت (www.ntsw.ir): برای ثبت و پیگیری تعهدات ارزی.
• اتاق بازرگانی ایران (www.tccim.ir): برای اطلاع از آخرین مصوبات و بسته‌های حمایتی.
• صرافی‌های مجاز: برای مشاوره در مورد روش‌های انتقال ارز و رفع تعهد.

۸. سوالات متداول و پاسخ‌های کوتاه

• آیا می‌توان ارز را به‌صورت ریالی تسویه کرد؟ خیر، به جز برای مصالحه ریالی سال‌های ۹۷ تا ۹۹، بازگشت ارز به‌صورت ریالی پذیرفته نمی‌شود.
• مهلت دقیق برای سال ۱۴۰۳ چیست؟ حداکثر تا ۳۰ مهر ۱۴۰۴ (۱۵ ماه از تاریخ پروانه گمرکی).
• آیا صادرات به عراق معاف است؟ خیر، اما صادرات ریالی به عراق و افغانستان در بازه خاص (فروردین تا مرداد ۹۷) با مستندات قابل رفع تعهد است.
• جریمه عدم رفع تعهد چقدر است؟ برای سال ۹۷، ۷۵۰۰ ریال به ازای هر یورو (۵۵۰۰ ریال برای تولیدی‌ها)؛ برای مبالغ بالا، جریمه تا یک‌پنجم ارزش تعهد.

نمودار روند صادرات

با توجه به اطلاعات به‌روز، نمودار زیر روند ارزش صادرات غیرنفتی و نفتی ایران را بر اساس سال‌های ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳ نشان می‌دهد. برای سال ۱۴۰۴، داده‌های کامل هنوز در دسترس نیست، اما اطلاعات سه‌ماهه اول ۱۴۰۴ (بهار ۱۴۰۴) و پیش‌بینی‌ها گنجانده شده است. نمودار بر اساس ارزش دلاری صادرات (نفتی و غیرنفتی) و با استفاده از داده‌های منابع معتبر مانند گمرک ایران و اتاق بازرگانی تهیه شده است.

توضیحات داده‌ها:

• سال ۱۴۰۱:
  
  • صادرات غیرنفتی: ۵۳.۲ میلیارد دلار
  • صادرات نفتی: ۳۵.۹ میلیارد دلار
  • مجموع صادرات: ۸۹.۱ میلیارد دلار
• سال ۱۴۰۲:
  
  • صادرات غیرنفتی: ۴۹.۴ میلیارد دلار (کاهش ۸.۹٪ نسبت به ۱۴۰۱)
  • صادرات نفتی: ۳۵.۹ میلیارد دلار (رشد ۸.۶٪)
  • مجموع صادرات: ۸۶.۹ میلیارد دلار
• سال ۱۴۰۳:
  
  • صادرات غیرنفتی: ۵۷.۸۴۴ میلیارد دلار (رشد ۱۵.۶۲٪)
  • صادرات نفتی: ۳۸.۱ میلیارد دلار (افزایش ۱۲ میلیارد دلار نسبت به ۱۴۰۲)
  • مجموع صادرات: ۱۱۹ میلیارد دلار
• سه‌ماهه اول ۱۴۰۴:
  
  • صادرات غیرنفتی: ۱۱.۶۵۵ میلیارد دلار (کاهش ۱۴.۴٪ نسبت به بهار ۱۴۰۳)
  • صادرات نفتی: داده کامل در دسترس نیست، اما پیش‌بینی رشد ۶ میلیارد دلاری برای کل سال ۱۴۰۴ (۱۲۵ میلیارد دلار مجموع)

نمودار روند صادرات ایران (۱۴۰۱-۱۴۰۴)

نمودار نرخ ارز نیمایی

با توجه به اطلاعات منابع، نرخ ارز نیمایی در سال‌های اخیر تحت تأثیر سیاست‌های بانک مرکزی، عرضه و تقاضا، و تغییرات در سامانه نیما و مرکز مبادله ارز و طلا بوده است. از آنجا که سامانه نیما از اول بهمن ۱۴۰۳ حذف شده و معاملات ارزی به بازار توافقی مرکز مبادله منتقل شده‌اند، نمودار زیر نرخ دلار نیمایی و توافقی را از سال ۱۴۰۱ تا تابستان ۱۴۰۴ نشان می‌دهد.

توضیحات داده‌ها:

• سال ۱۴۰۱:
  
  • میانگین نرخ دلار نیمایی: حدود ۲۸,۵۰۰ تومان
• سال ۱۴۰۲:
  
  • میانگین نرخ دلار نیمایی: حدود ۴۱,۵۰۰ تومان (رشد ناشی از افزایش تدریجی نرخ توسط بانک مرکزی)
• سال ۱۴۰۳:
  
  • میانگین نرخ دلار نیمایی (تا ۲۴ آذر ۱۴۰۳): حدود ۵۴,۰۰۰ تومان
  • نرخ دلار توافقی (پس از ۲۴ آذر ۱۴۰۳): حدود ۶۹,۸۳۷ تومان (حواله) و ۷۱,۹۳۲ تومان (اسکناس) در اواخر تابستان ۱۴۰۴
• تابستان ۱۴۰۴:
  
  • نرخ دلار توافقی (مرکز مبادله): حدود ۷۱,۹۳۲ تومان (اسکناس) و ۶۹,۸۳۷ تومان (حواله) در تاریخ ۴ شهریور ۱۴۰۴
  • پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد نرخ توافقی تا پایان تابستان ۱۴۰۴ به حدود ۷۲,۰۰۰ تا ۷۵,۰۰۰ تومان رسیده است (داده دقیق در دسترس نیست).

نمودار روند نرخ دلار نیمایی و توافقی (۱۴۰۱-۱۴۰۴)